Amerikan Hegemonyasının Türkiye'de Modernleşme Ve Kalkınma Söylemlerine Yansımaları: 1945-1960

Abstract

İkinci Dünya Savaşı sonrasında batı kapitalizminin en güçlü ekonomisine sahip ülkesi olan ABD liderliğinde uluslararası ekonomi yeniden düzenlenmiştir. Sahip olduğu ekonomik güçle birlikte ABD, savaştan zarar görmüş olan Avrupa ekonomilerine maddi yardımda bulunarak ekonomilerinin yeniden inşalarında etkin rol oynamıştır. Kapitalist blokta yer alan Türkiye de Amerikan yardımları kapsamına alınmıştır. Söz konusu süreçte Amerikan hegemonyası, ABD’nin ilişki kurduğu ülkelerde modernleşme ve kalkınma anlayışlarının şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bu çalışmada Amerikan yardımlarının içerdiği şartlar ve Amerikalı uzmanların Türkiye hakkındaki raporları Amerikan hegemonya araçları olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı, 1945-1960 arası dönemde Türkiye’de hakim modernleşme ve kalkınma söylemlerine odaklanarak Amerikan hegemonyasının yansımalarına dair bir analiz sunulmasıdır. Bu genel çerçevede, çalışmada ilk olarak Amerikan hegemonyasının tarihsel gelişimi kaynakları ve araçları bağlamında ele alınacaktır. Sonrasında CHP ve DP iktidarları döneminde modernleşme ve kalkınma söylemlerinde Amerikan etkisi, siyasi aktörlerin konuşmalarıyla desteklenerek somutlaştırılmaya çalışılacaktır.