Beylerbeyi Sarayı’nın Sultan II. Abdülhamid Hal Edildikten Sonraki Dönüşümü ve Eklentilere İlişkin Bir Okuma

Abstract

160 yıllık bir geçmişe sahip olan Beylerbeyi Sarayı, hanedan döneminde yabancı seyyahları ve devlet adamlarını ağırlamış ve bu süreçte birçok tarihî olaya tanıklık etmiştir. Bu tarihsel süreçlerin izlerini hâlâ üzerinde barındıran saray binasında, tespit edilen nispeten sınırlı değişimlerin tümü, birer tarihsel belge niteliğindedir. Yalnızca mimari olarak değil, döneminin ihtiyaçları ve mimarlık teknolojisinin anlaşılması açısından da oldukça önemlidir. Beylerbeyi Sarayı’nın tarihinde önemli bir yere sahip olaylardan biri, Alatini Köşkü’nde sürgünde olan sabık padişah II. Abdülhamid’in hayatının son 6 yılını burada geçirmiş olmasıdır. II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’nda zorunlu ikamete tabi tutulmuş; 1912’den vefat ettiği 1918 yılına kadar sarayın Harem Dairesi’nde yaşamıştır. Sabık padişahın burada ikamet ettiği sürede, sarayın bazı bölümleri yeniden düzenlenmiştir. Yapı hakkında yazılı ve görsel birçok arşiv belgesi olmasına rağmen, bunların irdelendiği bilimsel çalışmalar oldukça azdır. II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’na yerleştirildikten sonra, saray binasında yapılan müdahalelerin birçoğu kayıt altına alınmış ve arşiv belgeleri ile günümüze kadar ulaşmıştır. Çalışmanın amacı; arşiv belgeleri, görsel kaynaklar ve yapı üzerindeki izler birlikte değerlendirilerek, saray binasının II. Abdülhamid’in yerleştirilmesinden sonraki dönüşüm ve eklentilerini gün ışığına çıkarmaktır.