EVALUATING ARCHITECTURE FROM A NEUROSCIENTIFIC PERSPECTIVE IN THE CONTEXT OF USER AND DESIGNER-CENTERED STUDIES

Abstract

Nörobilim, insan sinir sistemini inceleyen bilim dalıdır. Nörobilim ve mimarlık arasındaki ilişki mimar/tasarımcıların ya da mimari ürünleri deneyimleyenlerin beyinlerini anlamaya yönelik yeni bir bakış açısı sunmak üzere kurulmuştur. Nörobilimin, mimarlıkla ilişkilendirilmesi öncelikle düşünme biçimi olarak ortaya çıkmıştır. İnsanlara iyi gelen mimari, olumsuz yönde etkileyen mimari, iyileştiren mimari nasıl olur sorularından hareketle bir yöntem önerisi olarak ele alınmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde, çeşitli teknikler çalışmalara dahil edilerek daha somut veriler elde edilmeye başlamıştır. Bu çalışmanın hedefi, nörobilim ve mimarlığın çalışma alanlarını konularına göre sınıflandırmak, ilgili konularda yapılan çalışmaları ve kullanılan yöntem ve teknikleri incelemektir. Çalışma kapsamında mimarlık ve nörobilim çalışmaları kullanıcı odaklı ve tasarımcı odaklı çalışmalar olarak iki grupta incelenmiştir. Kullanıcı odaklı çalışmalar, mimariyi deneyimleyen kullanıcıların verdikleri tepkilerin analiz edilmesini içerirken; tasarımcı odaklı çalışmalar, tasarım yapma süreçlerinde mimarların ya da tasarımcıların verdikleri tepkileri ve beyinlerinde meydana gelen değişiklikleri analiz eder. Bir diğer konu ise nörobilim ve mimarlık çalışmalarında kullanılan yöntem ve teknikler ile bu tekniklerin avantaj ve dezavantajlarıdır. Nörobilim çalışmalarında kullanılan teknikler bu çalışmada, nörogörüntüleme teknikleri, fizyolojik ölçüm teknikleri ve geleneksel yöntemleri içeren diğer ölçüm teknikleri olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Özellikle son yıllarda bu yöntemlerin bir ya da birkaçının birlikte kullanıldığı çalışmaların sayısı artmaktadır. Bu durum mimarlık alanına disiplinler arası yeni bir pencere açmaktadır. Böylelikle hem mimarların zihinsel dünyasının anlaşılabilmesi hem de kullanıcı deneyiminden yola çıkılarak daha yaşanabilir şehirler için tasarım kriterleri oluşturulabilmesi için somut veriler elde edilerek, yeni bilgiler üretilmesini sağlayan bir alan olarak yaygınlaşmaktadır.