Havacılık Sektöründe Talep Tahminin Önemi: Yolcu Talebi Üzerine Bir Tahmin Modeli

Abstract

Oz : Global gelismeler ve gerceklestirilen yatirimlar sayesinde, 1990’li yillarda daha cok ust-gelirli insanlara hitap eden havayolu ulasimi, 2000’li yillardan sonra ekonomik gelismelerin ve dusuk maliyetli tasiyicilarin da guclu bir sekilde piyasaya girmesiyle daha cok tercih etmeye baslamistir.  Hiz, guvenlik ve konfor gibi ustunlukleri sebebiyle havayolu tasimaciligi, kara, demir ve denizyolu ulasimina gore daha cok tercih edilmektedir. Sektordeki gelismeye paralel olarak akademik alanda da hava tasimaciligi konusunun incelendigi calismalarda yukselen bir ivme goze carpmaktadir. Havayolu firmalarinin yuksek derecede oneme sahip olan filo ve ag gibi ticari planlamalarinin basarisi talep tahminin tutarliligi ile iliskilidir. Bu calismada 1950 ile 2015 yillari arasinda havayolu yolcu tasimaciligi tahmini konusunda sunulmus 117 adet makale teknik, yil ve ulke bazinda incelenmistir. Inceleme sonucunda, son yillarda ekonometrik modeller yerine yapay zekâ tekniklerinin on plana ciktigi gorulmustur. Calismada, havacilik sektorunde yolcu talep tahminin kritik bir oneme sahip oldugu goz onune alinarak, yapay zeka teknikleri yolcu talep tahmini konusunda karsilastirilmis ve optimum modelin bulunmasi amaclanmistir. Adaptif sinirsel bulanik cikarim sistemi (ANFIS) ve yapay sinir aglarinin kullanildigi bu calismada, havacilik sektorunde yolcu talep tahmini konusunda en basarili ve guvenilir sonuclari “yapay sinir aglari” tekniginin verdigi bulunmustur. Calismanin bir diger amaci da, havayolu yolcu talebini etkileyen faktorleri bulmaktir. Bu sebeple literaturde bulunan faktorler derlenmis, ardindan korelasyon analizine tabi tutulup iliskili olanlar belirlenmistir.