Abstract
Artan çevre kirliliği nedeniyle doğal adsorbantlar önemli ve tercih edilen materyaller sınıfında yer almaktadır. Çinko, öncelikli kirleticiler listesinde yer alan toksik ağır metaldir. Bu çalışmada doğal bir kil minerali olan Kütahya yöresi kalsiyum bentoniti (Ca-bentonit) kullanılarak çinkonun sulu çözeltilerden uzaklaştırılması çalışılmıştır. Ca-Bentonit, X-ray difraksiyonu (XRD), X-ray floresans (XRF), partikül boyutu dağılımı analizi, spesifik yüzey alanı (BET) ve katyon değiştirme kapasitesi(KDK) yöntemleri kullanılarak karakterize edilmiştir. Adsorpsiyon prosesi üzerinde etkili olan; pH, başlangıç metal iyon konsantrasyonu, adsorbant miktarı, reaksiyon zamanı gibi faktörler kesikli çalışma prosesinde incelenmiştir. Sonuçlar düşük pH değerlerinde bentonitin adsorpsiyon davranışını yöneten mekanizmanın kristal yapının çözünmesi ve metal iyonlarının H + ile rekabeti yönünde olduğunu göstermektedir. Adsorpsiyon üzerinde en etkin parametrenin pH olduğu belirlenmiştir. Deneysel veriler Langmuir ve Freundlich izotermleri uygulanarak adsorpsiyon davranışı tanımlanmıştır. Deneysel sonuçların Langmuir ve Freundlih izotermlerinin her ikisine birden uyduğu ancak çinkonun adsorplanma davranışının Langmuir izotermi ile daha iyi uyumlu olduğu yönündedir. Bentonitin sulu çözeltilerden Zn(II) uzaklaştırılmasında etkili bir adsorbant olduğu sonucuna varılmıştır.