Abstract
Müzelerin mevcut tanımı, işlevleri, faaliyet alanları ve dijitalleşme sürecinin tartışıldığı bu dönemde, Dünya Sağlık Örgütü’nün yeni koronavirüs sebebiyle pandemi ilân etmesi, tüm sektörlerde olduğu gibi, müzecilik sektöründe de yeni bir dönemin başlayacağının işareti olmuştur. Pandemi döneminde ziyarete kapanan müzeler, entelektüel ve olanaklara erişimi dijital platformlar veya çevrimiçi etkinlikler aracılığıyla devam ettirmeye çalışsalar da, gerek bina ve koleksiyonların koruma ve güvenlik önlemlerinin gerekse personel, ziyaretçi ve etkinlik yönetiminin gözden geçirileceği açıktır. Pandemi sürecinin müzelere etkisini değerlendirmek üzere yapılan uluslararası ölçekteki araştırma sonuçlarına göre, pandemi sonrası dönemde küçük ölçekli müzeler ile özel fonlarla desteklenen müzelerin finansal sorunlarla karşı karşıya kalacağı, bazı müzelerin ise tekrar ziyarete açılamayacağı öngörülmektedir. Öte yandan müze yöneticileri ve uzmanlar, pandemi dönemi ve sonrasında müze ve personelin finansal ihtiyaçları, bina yönetimi, koleksiyonların korunması ve güvenliği, müzelerin iletişim etkinlikleri, pandemi hazırlık ve müdahale planları gibi konularla ilgili çalışmaya başlamışlardır. Bu çerçevede makalenin araştırma soruları şunlardır: Pandemi döneminde müzelerin toplumsal görev ve sorumlulukları nelerdir? Pandeminin müzelerin işleyişine etkisi nedir? Müzelerin pandemi hazırlık ve müdahale planları nasıl olmalıdır? Fiziksel erişimin mümkün olmadığı pandemi döneminde müzeler entelektüel ve olanaklara erişimi nasıl sağlamalıdırlar? Pandemi sonrası dönemde müzelerin sürdürülebilirliğini sağlayacak unsurlar nelerdir? Makalenin amacı; pandemi döneminde müzelerin toplumsal rolü; koleksiyonların korunması ve güvenliği ile müzelerin pandemi hazırlık planları; pandemi döneminin müzelere kısa ve uzun vadeli etkileri; müzelerin iletişim aracı olarak tercih ettikleri dijital platformlar ve çevrimiçi etkinlikler hakkında bilgi vermek, atılacak adımlara dair öneriler sunmaktadır. Makalenin kapsamı yurt dışındaki müzeler ve müzecilik birliklerinin çalışmaları ve uygulamaları ile sınırlı tutulmuş olmakla birlikte, tespitler ve öneriler sadece yurt dışındaki müzeler ve müzecilik alanı için değil, Türkiye için de geçerli olacak niteliktedir. Makalede araştırma yöntemi olarak literatür tarama kullanılmış; uluslararası alanda hizmet veren müzecilik birliklerinin pandemi ve müzelerle ilgili güncel araştırmaları ve raporları; yurt dışındaki müzelerin ve ilgili kurumların web siteleri, çevrimiçi etkinlikleri, elektronik yayınları ve sosyal medya hesapları incelenmiştir. Makalede pandeminin müzelere olumlu ve olumsuz yönden etkileri değerlendirilmekte; pandemi dönemi ve sonrasının gerek yurt dışındaki gerekse Türkiye’deki müzeler için, müzelerin mevcut tanımı, işlevleri, yönetimi ve faaliyet alanlarının tekrar gözden geçirilmesi yönünde fırsat sağladığı sonucuna varılmaktadır.