OVERVIEW OF LANGUAGE DEVELOPMENT AREAS OF PRESCHOOL EDUCATIONAL PROGRAMS IN BALKAN COUNTRIES AND TURKEY IN THE CONTEXT OF PRE-SCHOOL LANGUAGE DEVELOPMENT

Abstract

Balkan coğrafyasının mevcut konumu, Avrupa’nın güneyinde, Avrupa kıtasını Asya’ya bağlayan jeopolitik yönden stratejik öneme sahip bir noktada bulunmaktadır. Bu coğrafya içerisinde farklı halklar tarih boyunca birlikte yaşamış ve bugün de yaşamaya devam etmektedir. Böylece bu ülkeler kültürel olarak birbirlerini etkilemekte ve birbirlerinden etkilenmektedir. Kültürel etkileşimde rol oynayan en etkin araçlardan biri dildir. Araştırmacılar, dilin kazanılması ve gelişimi konusunda ilk 10 yaşın önemine vurgu yaparken, okul öncesi eğitim döneminin kritik bir dönem olduğuna da dikkat çekmektedir. Bu araştırmanın amacını dil öğretimi bağlamında Balkan ülkeleri (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya) ile Türkiye’nin okul öncesi eğitim programlarında dil öğrenme alanını inceleyerek benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak oluşturmaktadır. Araştırma doküman incelemesi yöntemi ile yapılandırılmıştır. Öncelikle Balkan ülkeleri ve Türkiye okul öncesi eğitim programlarına, ilgili bakanlıkların internet sayfasından ulaşılmış, Balkan ülkelerinin okul öncesi programları Türkçeye çevrilmiştir. Daha sonra dokümanlar dil gelişim alanları, kazanımları, uygulamaları ve değerlendirme yöntem teknikleri açısından incelenmiştir. Dil gelişim alanlarında öğretim programları açısından Arnavutluk’ta 105, Bosna Hersek’te 179, Kuzey Makedonya’da 163 ve Türkiye’de 63 kazanımın / göstergenin yer aldığı belirlenmiştir. Ayrıca programlarda dil etkinlikleri olarak kitap okuma, canlandırma yapılması, kitap merkezlerinin oluşturulması, soru-cevap çalışmalarına yer verildiği görülmüştür. Dil gelişim alanlarına yönelik kazanımların değerlendirilmesinde gözlem çalışmalarına yer verildiği, portfolyo uygulamalarının kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, Balkan ülkeleri ve Türkiye okul öncesi eğitim programlarının dil gelişim alanlarının benzer şekilde okuma, dinleme, yazma ve konuşma becerilerine göre yapılandırıldığı, dil etkinlikleri örneklerinin ve materyallerinin ayrıca değerlendirme yöntem ve tekniklerinin benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma ile birlikte dil gelişim alanına yönelik kazanım dağılımının çocukların gelişim özelliklerine uygun yapılandırılması, ayrıca dil etkinliklerinin zenginleştirilerek ilgi çekici şekilde gerçekleştirilmesi önerilmiştir.