Abstract
Belirli tanıma ulaşma süreci oldukça uzun olan şizofreni, hastalığa sahip insanların parçalanmış düşüncelerini oldukça iyi tanımlamaktadır. Şizofreni kelimesi, Yunanca bölünmüş anlamına gelen schizo ve zihin anlamındaki phrene köklerinden oluşmaktadır. Günümüzdeı ise; sanrılar, halüsinasyon gibi semptomlar ile düşünce ve davranışları etkileyen duygulanım bozukluğu ile ilişkili durumdur. Çalışmamızda şizofreni terimini, tanı ve tedavi yaklaşımlarını yazılı kaynakları baz alarak inceledik. Eski Mısır'da ortaya çıkan Ebers Papirüsü, ruhsal duygulanım bozukluklarına ışık tutmakla beraber farklı alanlarda gözlemlenen tıbbi endikasyonlara karşı tedavi yöntemlerini reçete olarak barındıran bir koleksiyon niteliğindedir. İki Homo türü olan Homo sapiens sapiens ile Avrupa ve Batı Asya’da var olan Homo neanderthalensis arasındaki genomik farklılıklar, belirli insan özelliklerini ve insan evrimi ile şizofreni arasındaki ilişkiyi açıklamaya yardımcı olabilmektedir. Şizofreninin, insan beyninin karmaşık evriminde bir yan ürün olarak çıktığı ve doğal seçilim sağladığı teorisi bu durumu destekler niteliktedir. Neandertallere ait genom dizisi erken modern insanlar ve yakın akrabaları ile birbirinden ayrıldıklarından beri pozitif seleksiyondan etkilenen genomik bölgeleri belirlemeye yardımcı olmaktadır. Genetik biliminin ilerlemesi ile şizofreninin oluşumunda, genetik delesyonun da etkili olduğu düşünülmüştür. Kromozom 22’nin q11.2 bölgesinde yer alan ve transkripsiyon faktörlerini kodlayan, filogenetik olarak korunmuş T-box transkripsiyon faktörü 1’in (TBX1) delesyona uğraması, beynin üst kortikal bölgelerindeki fizyolojik hasar ile ilişkilendirilmektedir. Çalışmamız, modern insanlara taşınan Neandertal kaynaklı polimorfizm sayısının, kafatası ve beyin morfolojisi ile ilişkisini gösteren literatür çalışmalarına dayandırılmaktadır. Günümüzde gri madde miktarının tayini ile şizofreni tanısı yapılabilmektedir. Eski Mısır'a ait tıbbi kaynakların ve modern genetik ve nöro-bilimsel araştırmaların sentezini içeren bu çalışma; şizofrenin tanımını, etkilerini ve tedavisini yüzyıllar öncesinden günümüze nasıl değiştiğini ve geliştiğini göstermektedir.