Toplumsal Hafızanın Anlatı Üzerinden İnşası: Cerrahilik Örneği

Abstract

Bu çalışma, İstanbul’da faaliyetlerini sürdüren bir Cerrahi Tekkesi örneğinden yola çıkarak, tekke mensuplarının toplumsal hafızasının anlatı üzerinden inşasını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda tarikatın ritüelleri derinlemesine incelenerek tekke içerisinde sohbetler, hikâyeler ve ilahiler aracılığıyla toplumsal hafızanın anlatı aracılığıyla nasıl inşa edildiği ele alınmıştır. Alan araştırmasında nitel yöntem uygulanmış, bu süreçte “katılarak gözlem” ve “mülakat” yoluyla veriler toplanmıştır. Araştırmacı, Ağustos 2019-Mart 2020 tarihleri arasında İstanbul’da bulunan Cerrahi Tekkesi’nde haftada iki kez düzenlenen meşklere ve zikirlere düzenli olarak katılmıştır. Katılarak gözlem sürecinde elde edilen verileri derinleştirmek amacıyla 10 farklı tekke mensubu ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, etnografik nitelikteki özgün saha araştırması sürecinde elde edilen verilerin sunumu niteliğini taşımakta olup, Karagümrük Cerrahi Tekkesi dışında Cerrahilik hakkında yapılan ilk araştırma olma özelliğine de sahiptir. Araştırma kapsamında, “Cerrahi Tekkesi’nde toplumsal hafıza anlatı aracılığıyla nasıl inşa edilmektedir?” sorusu ele alınmış ve sonuç olarak daimî sözlü kültür akışıyla topluluk üyelerinin toplumsal hafızasının inşa edildiği bulgulanmıştır.