Türkiye’de Müzeciliğin Gelişiminde Kadınların Etkisi

Abstract

Müze, uzmanlar tarafından tarihi, kültürel, teknolojik, bilimsel veya sanatsal nesnelerin arşivlendiği, korunduğu ve sergilendiği yapıdır. Müzeler ve müzecilik 19. yy’da başlamıştır. Müzeciliğin temeli olan arkeoloji bilimi ise toprak altında kalmış eserleri gün yüzüne çıkararak toplumların dini kitaplarda ve masallarda öğrendiği geçmiş toplumlarla ilgili doğru bilgilere ulaşılabilmesini sağlamıştır. Arkeolojik kazılar açık arazide ve zor koşullarda yürütüldüğü için öncelikle erkeklerin görev almasına neden olmuştur. Kadınların Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi ile yasal haklar kazanmaya başlamasıyla bilim, sanat ve edebiyatla birlikte daha sonra arkeolojiyle de ilgilenebilmiş ve önemli başarılar elde edebilmişlerdir. Benzer gelişmeler Osmanlı Devleti’nin son döneminde de yaşanmış, kadınların arkeoloji ve müzeciliğe yönelmiştir. Bu öncü kadınlar sayesinde arkeoloji ve müzecilikte kadın istihdamı artmış ve kadınların başarıları ile müzelerimiz gelişmiştir. Aynı zamanda üniversitelerde de müzebilimini destekleyen Arkeoloji, Sanat tarihi, Antropoloji, Arşivcilik, Hititoloji, Eski Dil Bilimi, Sümeroloji, Tarih, Restorasyon, Filoloji ve müzecilik bilim dalları açılarak müzelere uzmanlar yetiştirilmeye başlanmıştır. Fakat Türkiye’de müzeciliğin gelişimiyle ilgili akademik yayınlar incelendiğinde öncü kadınlara yeterince yer verilmediğine ulaşılmıştır. Bu eksikliğin giderilmesi amacıyla hazırlanan bu araştırmada Türkiye’deki müzelerin gelişiminde kadınların etkisi incelenmiştir. İlk bölümde erkek egemenliğinde başlayan arkeoloji ve müzeciliğin gelişimi özetlenmiş, daha sonra Avrupa’da ve Anadolu’da arkeoloji ve müzecilikte başarılar elde eden kadın müze bilimci ve arkeologlara yer verilmiştir. Araştırmada ayrıca gelişmiş ülkelerin kadın istihdam oranlarına değinilmiş ve Türkiye’deki kültür sanat kurumlarında kadın yönetici ve istihdamının artırılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.