Abstract
Bu çalışmada üçüncü dil ediniminde dilsel aktarımın doğasına ilişkin kuramsal modellerin incelenmesi ve Türkçenin bu bağlamdaki konumunun değerlendirilmesi amaçlamaktadır. Alan yazında, bireylerin birinci (ana) ve ikinci dillerini üçüncü dili öğrenirken ne ölçüde ve hangi koşullarda aktarım kaynağı olarak kullandıklarını açıklamaya çalışan yedi temel model belirlenmiştir. Bunlar ana dilinden aktarım modeli, ikinci dilin konumu faktörü, varsayılan tedarikçi dil yaklaşımı, birikimli artış modeli, tipolojik öncelik modeli, dilbilimsel yakınlık modeli ve neşter modelidir. Her bir model, dil aktarımının kaynak dilini belirleyen faktörlere farklı açılardan yaklaşmakta; bazıları sadece birinci ya da ikinci dili aktarımın kaynağı olarak görürken, bazıları birden fazla dilin dinamik biçimde etkili olabileceğini öne sürmektedir. Bulgulardan hareketle, Türkçeyi konu alan çalışmaların büyük çoğunluğunda Türkçenin birinci veya ikinci dil konumunda ele alındığı, hedef dil statüsünde incelendiği özgül bir çalışmanın bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum mevcut kuramsal modellerin Türkçenin üçüncü dil olarak edinimi bağlamında yeterli ölçüde test edilemediğini ortaya koymaktadır. Türkçeye özgü yapısal özellikler dikkate alındığında, bu alandaki kuramsal ve ampirik çalışmaların arttırılması hem çok dillilik kuramlarının genellenebilirliğini değerlendirmek hem de uygulamalı dilbilim yaklaşımlarını daha kapsayıcı hale getirmek açısından önem taşımaktadır.