Journal Article

·2026

Yaşlılıkta Afet Sonrası Zorunlu Göç Deneyimi: Sosyal Sermaye ve Dirençlilik

Ferhan Saniye Palaz , Şerif ESENDEMİR YTU

Toplum ve sosyal hizmet(Online)/Toplum ve sosyal hizmet

Abstract

Sosyal sermaye teorisine göre sosyal ağlar, bu ağlara gömülü sosyal desteklerin ortaya çıkmasını sağlayarak sosyal kırılganlığa karşı dirençlilik sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı 6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinden sonra zorunlu göçle İstanbul’a yerleşmiş olan 65 yaş ve üzeri kişilerin sosyal ağ ve destek mekanizmalarının incelenmesidir. Afet, sorunlu göç ve yaşlılık kesişimselliğini ele alan çalışma sayısı yetersizdir. Zorunlu göç deneyimi, dezavantajları pekiştirerek sosyal kırılganlığı artırma potansiyeline sahiptir. Nitel araştırma yöntemi ile fenomenolojik desen kullanılarak 18 yaşlı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış soru formu kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları 1) afet sonrası zorunlu göç ve sosyal kırılganlık ve 2) sosyal ağlara gömülü araçsal ve duygusal destek olmak üzere iki başlık altında temalaştırılarak sunulmuştur. Ulaşılan bulgular katılımcıların sıklıkla afet sonrası travma ve yalnızlık hisleri yaşadığını, baş etme mekanizmaları arasında çok çeşitlilikte bir sosyal ağın destek sağladığını ortaya çıkarmaktadır. Aile ve akrabalar sosyal sermayenin başat unsuru olmakla birlikte yeni geliştirilen komşuluk ve arkadaşlık ilişkileri ile diğer depremzedelerle kurulan dayanışma önemli birer destek kaynağı olmuştur. Ek olarak, eski arkadaşlık ve komşulukların da iletişim teknolojileri üzerinden devam ettirilmesi önemlidir. Sonuç olarak, çalışma grubunun güçlü sosyal sermayesinin sosyal dirençlilik sağladığı görülmektedir. Araştırmanın önemli bir sınırlılığı, sadece sosyal sermayesi güçlü kişilerle görüşülmüş olmasıdır. Sosyal izolasyona maruz kalan gruplar çalışmanın dışında kalmaktadır.

Keywords

Resilience (materials science) Social capital Social risk Social network (sociolinguistics) Psychological resilience Humanities Sociology Social network analysis

Subject Areas

Disaster Management and Resilience ·Sociology and Political Science ·Social Sciences
Grief, Bereavement, and Mental Health ·Clinical Psychology ·Social Sciences
Social Capital and Networks ·Sociology and Political Science ·Social Sciences